II. Από τον Τουλούζ-Λωτρέκ στη Μέριλιν Μονρό
Προς το τέλος του 19ου αιώνα, οι Αμερικανίδες άρχισαν να διεκδικούν νέα δικαιώματα — και κυρίως, αυτό της ψήφου. Η συντηρητική κοινωνία αναστατώθηκε από τη σουφραζέτα αγωνίστρια, την οποία ονόμασε «Νέα Γυναίκα».
Το ίδιο κοινό ωστόσο, ερωτεύτηκε μια ηπιότερη εκδοχή της: το σκιτσαρισμένο Κορίτσι του Γκίμπσον.
❦
Προς το τέλος του 19ου αιώνα, οι Αμερικανίδες άρχισαν να διεκδικούν νέα δικαιώματα — και κυρίως, αυτό της ψήφου. Η συντηρητική κοινωνία αναστατώθηκε από τη σουφραζέτα αγωνίστρια, την οποία ονόμασε «Νέα Γυναίκα».
Το ίδιο κοινό ωστόσο, ερωτεύτηκε μια ηπιότερη εκδοχή της: το σκιτσαρισμένο Κορίτσι του Γκίμπσον.
Είχε μοντέρνο στυλ, τεράστια αυτοπεποίθηση, εμπλεκόταν σε κοινωνικά αμήχανες καταστάσεις, αλλά η επικινδυνότητά του εξισορροπούνταν από την ευγένεια, την παιδικότητα και την εξιδανικευμένη ομορφιά του.
Δημιουργός του ήταν ο εικονογράφος Τσαρλς Ντάνα Γκίμπσον, δηλωμένος αντίπαλος της γυναικείας χειραφέτησης — και ο πιο ακριβοπληρωμένος καλλιτέχνης της εποχής του.
Το αποκαλούμενο Κορίτσι του Γκίμπσον ήταν το πρώτο αυθεντικό pin-up στην ιστορία. Ανατυπώθηκε σε εκατομμύρια έντυπα και αναμνηστικά, έγινε διάσημο τραγούδι και παράσταση στο Μπρόντγουεϊ.
Αντίθετα όμως με τις απόψεις του δημιουργού του, το ίδιο το δημιούργημα τελικά καθιερώθηκε ως σύμβολο της ρηξικέλευθης Νέας Γυναίκας. Είναι μια ένδειξη ότι ένα έργο ερωτικής φύσεως διαθέτει μια έμφυτη επαναστατικότητα — η οποία, αργά ή γρήγορα, γίνεται συλλογικά αντιληπτή.
Αμερικανικό Όνειρο & Ιδανική Γυναίκα
Το Αμερικανικό Όνειρο μεταφέρθηκε στην ερωτική σφαίρα, καθώς το εξιδανικευμένο Κορίτσι του Γκίμπσον ονομάστηκε «Κορίτσι της Διπλανής Πόρτας» — ένας όρος που θα χρησιμοποιούνταν και για τις μετέπειτα γυναίκες του pin-up.
Την ίδια στιγμή, οι συμβατικές εικόνες των εντύπων, όπως το παραδοσιακό Αμερικανικό Όνειρο (που αφορούσε τις υποθετικά αμέτρητες ευκαιρίες απόκτησης χρημάτων και κοινωνικής ανόδου) και το εμβληματικό αφήγημα της Άγριας Δύσης, διαμόρφωναν την αμερικανική ταυτότητα. Το pin-up, προβάλλοντας πως η ιδανική γυναίκα μπορεί να κατοικεί στη διπλανή πόρτα, συνέβαλε ιδιότυπα στον ίδιο σκοπό.
Από τη Βικτωριανή Περίοδο στον Α' Π.Π.
Σιγά-σιγά, οι εικόνες όμορφων γυναικών μονιμοποιήθηκαν στα εξώφυλλα των περιοδικών, και σε ένα νέο έντυπο είδος, γέννημα του σύγχρονου κόσμου που ζητούσε καλύτερη οργάνωση του χρόνου: στα ημερολόγια τοίχου. Το 1904 η εκδοτική εταιρία Brown & Bigelow πούλησε ενάμισι εκατομμύριο ημερολόγια τοίχου που απεικόνιζαν την Κολέτ, μια κοπέλα σε στιλ αρ-νουβό.
Πιο τολμηρές εικόνες εμφανίστηκαν στα κόμικς, στα περιοδικά pulp και στα λαϊκά ταμπλόιντ. Όλα έδειχναν πως η βικτωριανή εποχή έφτανε στο τέλος της. Και τότε, ο κόσμος βυθίστηκε ξαφνικά στον πόλεμο — ένα γεγονός που ανέκαθεν ευνοούσε την κυκλοφορία ερωτικών εικόνων, αλλά και τις ελευθερίες των γυναικών στα μετόπισθεν. Το 1916, ένας στρατιώτης στα ματωμένα χαρακώματα της Ευρώπης έγραφε ένα ποίημα:
Αχ, πού 'ναι ο Μπομπ με το μουστάκι το παχύ;
Ένας άγνωστος υπασπιστής ρίχνει βολές
Για τον άντρα τον σπουδαίο τον στρατηγό που κάποτε ήξερα
Που αράδιαζε τις Κυρίες του Κίρχνερ στη σειρά
και τις μπότες του ζευγάρια δεκαεπτά…
Οι «Κυρίες του Κίρχνερ» ήταν φιγούρες από τις σελίδες της Παριζιάνικης Ζωής. Ο Ράφαελ Κίρχνερ, που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ λόγω του πολέμου, συνέχισε να δημιουργεί στο ίδιο ύφος. Ανάμεσα σε άλλα, σχεδίασε τις αφίσες του μπαλέτου «Οι Τρελές του Ζίγκφιλντ» (Ziegfeld Follies), δημιουργώντας το πιο κοντινό αντίστοιχο των Σερέτ στην Αμερική.
Ο πόλεμος πάντα ευνοεί την κυκλοφορία ερωτικών εικόνων, αλλά και τις ελευθερίες των γυναικών στα μετόπισθεν
Pin-Up & Πατριωτισμός
Στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, επικεφαλής της Αμερικανικής Υπηρεσίας Εικαστικής Πληροφόρησης ανέλαβε ο εικονογράφος Τσαρλς Ντάνα Γκίμπσον. Σύντομα, εμφανίστηκαν πατριωτικές αφίσες pin-up, με γυναίκες που καλούσαν τους άντρες να καταταγούν. Η φιγούρα του Θείου Σαμ που λέει στον θεατή “I Want You” δημιουργήθηκε από τον εικονογράφο Μοντγκόμερι Φλαγκ που ειδικευόταν στο pin-up.
Από τα χρόνια του Α’Π.Π. και έπειτα, το pin-up εξελίχθηκε σε είδος Art Americana – κατάλληλο όχι μόνο για την προώθηση προϊόντων, αλλά και ιδεών, όπως ο πατριωτισμός και το Αμερικανικό Όνειρο. Μάλιστα, το τελευταίο αφορούσε πλέον και τα δύο φύλα.
Οι γυναίκες γνώριζαν μια πρωτόγνωρη κοινωνική κινητικότητα – και μια νέα μορφή ψυχαγωγίας, η κινούμενη εικόνα, έγινε ο κατάλληλος φορέας έκφρασής τους.