Offcanvas Title
  •  ΚΕΝΤΡΙΚΗ: ΤΟ ΛΕΥΚΩΜΑ
  • ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
  • 1870 – 1920: ΤΟ ΤΟΛΜΗΡΟ FIN DE SIÈCLE
  • 1920 - 1940 ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΤΟΥ …ΚΑΛΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
  • 1920 - 1940 ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΤΟΥ …ΚΑΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
  • 1945 - 1950 ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ
  • 1950 - 1955 ΈΝΑΣ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
  • 1955- 1965 ΚΑΡΔΙΑ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ
  • 1965 - 1970 ΤΕΛΗ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ
  • ΧΡΥΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ

Τα Κείμενα

I. Το Φαινόμενο Pin-Up

Παρότι η βικτωριανή κοινωνία απαιτούσε από τις γυναίκες σεμνότητα, αυτοσυγκράτηση και καταστολή της σεξουαλικότητάς τους, τα έντυπα της εποχής άρχισαν να απεικονίζουν ένα νέο, διαμετρικά αντίθετο τύπο γυναίκας—σύγχρονη, τολμηρή και έντονα επιθυμητή. Ήταν οι εικόνες του pin-up, που απέκτησαν ευρεία απήχηση και αναδιαμόρφωσαν ριζικά τη συλλογική φαντασία.

Παράλληλα, στον πραγματικό κόσμο εμφανίστηκαν οι ρηξικέλευθες «Νέες Γυναίκες» ή σουφραζέτες, που αναστάτωναν την κοινωνία διεκδικώντας νέα δικαιώματα: στην ψήφο, στη μόρφωση, στην εργασία, ακόμη και στην ερωτική έκφραση και αυτοδιάθεση.

Παρότι η βικτωριανή κοινωνία απαιτούσε από τις γυναίκες σεμνότητα, αυτοσυγκράτηση και καταστολή της σεξουαλικότητάς τους, τα έντυπα της εποχής άρχισαν να απεικονίζουν ένα νέο, διαμετρικά αντίθετο τύπο γυναίκας—σύγχρονη, τολμηρή και έντονα επιθυμητή. Ήταν οι εικόνες του pin-up, που απέκτησαν ευρεία απήχηση και αναδιαμόρφωσαν ριζικά τη συλλογική φαντασία.

Παράλληλα, στον πραγματικό κόσμο εμφανίστηκαν οι ρηξικέλευθες «Νέες Γυναίκες» ή σουφραζέτες, που αναστάτωναν την κοινωνία διεκδικώντας νέα δικαιώματα: στην ψήφο, στη μόρφωση, στην εργασία, ακόμη και στην ερωτική έκφραση και αυτοδιάθεση.

Για τους περισσότερους, το να επιζητά μια γυναίκα νέα δικαιώματα – πόσο μάλλον να αγωνίζεται γι' αυτά – σήμαινε πως απαρνιέται την ευαίσθητη, παθητική γυναικεία φύση της. Τα έντυπα της εποχής προειδοποιούσαν ότι εάν οι γυναίκες πετύχαιναν τους στόχους τους θα επέρχονταν ασθένειες, στειρότητα και φυλετικός εκφυλισμός. Κυκλοφορούσαν γελοιογραφίες με απελπισμένους άντρες που ντάντευαν μωρά, ενώ οι γυναίκες τους – όλες πανάσχημες – διαδήλωναν στους δρόμους ή έπιναν και κάπνιζαν σε μπαρ.

Η ομορφιά ως αντίβαρο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι εικονογραφημένες γυναίκες του pin-up αποτελούσαν έκδηλη αντίθεση. Παρότι ανήκαν ολοφάνερα σε έναν σύγχρονο και τολμηρό τύπο γυναίκας, ήταν όλες πανέμορφες και επιθυμητές. Η ομορφιά, στη δυτική κουλτούρα, θεωρούνταν ανέκαθεν τεκμήριο αρετής και καλοσύνης. Με όπλο την ομορφιά και τον ερωτισμό τους, οι γυναίκες του pin-up αποτέλεσαν τις μόνες θετικές απεικονίσεις του σύγχρονου τύπου γυναίκας στα έντυπα.

Μια επανάσταση από μέσα
Σιγά-σιγά, προέκυψε μια σειρά από παράπλευρα αποτελέσματα: αν και το pin-up προοριζόταν για την τέρψη των ανδρών, καθιστούσε παράλληλα την εικόνα της τολμηρής και απελευθερωμένης γυναίκας πιο οικεία και ελκυστική στο κοινό. Παρότι απεικόνιζε τη γυναίκα ως σεξουαλικό αντικείμενο, την ίδια στιγμή άνοιγε, για τις ίδιες τις γυναίκες, μια νέα δυνατότητα: να φανταστούν τον εαυτό τους ως ερωτικά υποκείμενα. Μέχρι τότε, η κοινωνία ήθελε τις καθωσπρέπει γυναίκες ερωτικά αόρατες. Είναι χαρακτηριστικό πως η συμβουλή προς τις Αγγλίδες νιόπαντρες για την πρώτη νύχτα του γάμου ήταν: «Κλείσε τα μάτια και σκέψου την Αγγλία!»

Οι κοπέλες του pin-up, ακόμη κι όταν έπαιζαν με κλισέ, εκπροσωπούσαν ρόλους πέρα από τους παραδοσιακά επιτρεπτούς: δεν ήταν μόνο σύζυγοι ή μητέρες, αλλά και ερωμένες, μαθήτριες, καλλιτέχνιδες, ακόμη και στρατιωτίνες – διευρύνοντας υπαινικτικά τη θέση της γυναίκας στη συλλογική φαντασία. Πολλές γυναίκες αναρτούσαν τις εικόνες αυτές στα δωμάτιά τους, εκφράζοντας επιθυμίες που συχνά έμεναν απωθημένες— ή και ανομολόγητες.

Ερωτισμός & επανάσταση
Στην πιο βαθιά του διάσταση, όμως, ο ερωτισμός είναι από μόνος του μια έκφραση απελευθέρωσης. Ως εκ τούτου, ένα είδος ερωτικής τέχνης εμπεριέχει εκ φύσεως ένα μέτρο επαναστατικότητας. Ήταν λοιπόν φυσικό που κάποιες φιγούρες του pin-up καθιερώθηκαν και ως σύμβολα του νέου, μαχητικού τύπου γυναίκας.

Ένα έργο ερωτικής τέχνης εμπεριέχει εκ φύσεως ένα μέτρο επαναστατικότητας

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκατονταετούς ιστορίας τους, οι εικονογραφημένες γυναίκες του pin-up υπήρξαν καθρέφτες των μικρών και μεγάλων νικών των πραγματικών γυναικών, και των υποχωρήσεών τους.

Θα παρακολουθήσουμε την ιστορία τους μέσα από τους κυριότερους εικονογράφους και τις διαφορετικές φωτογραφικές εκδοχές του είδους. Πρώτος σταθμός είναι το Παρίσι του δεκάτου ενάτου αιώνα. Και προορισμός, η πιο λαμπερή εποχή του Χόλυγουντ.

Συνέχεια στο Μέρος II →
Κεφάλαια Μέρους I
Πίσω στην Αρχική